Nöbetçi Eczaneler
HABER: GENÇAĞA KARAFAZLI
GÖRÜNTÜ:ALİ OSMAN ERTAŞ
(RİZE)- Rize’de kivi üreticileri, düşen alım fiyatları, artan üretim maliyetleri ve ithal ürün baskısı nedeniyle zor günler geçiriyor. Geçen yıl kilogramı 70 TL’den alınan birinci sınıf kivinin bu sezon 50 TL’ye gerilemesi, tüccarların ise 35-38 TL arasında fiyat teklif etmesi üreticilerin tepkisine yol açtı. Üretim maliyetinin kilogram başına 60-65 TL’ye ulaştığını belirten Fındıklı Ziraat Odası Başkanı Mehmet Özsoy, ithal kiviye yönelik vergi uygulamalarının yerli üreticiyi mağdur ettiğini savunarak Tarım ve Ticaret bakanlıklarına acil müdahale çağrısında bulundu.
“ÜRETİCİNİN ÖNÜNDE BİR HAFTALIK SÜRE KALDI”
Fındıklı Ziraat Odası Başkanı Mehmet Özsoy, ilçede yaklaşık 1.000 ton kivi üretimi bulunmasına rağmen Tarım Kredi Kooperatifi’nin yalnızca 60 ton ürün alacağını açıklamasının üreticiyi belirsizlik içinde bıraktığını söyledi. Geçen yıl 70 TL olan alım fiyatının bu sezon 50 TL’ye gerilediğini, tüccarların ise 90 gram ve üzerindeki kiviler için 35-38 TL teklif ettiğini belirten Özsoy, bu rakamların üretim maliyetinin çok altında kaldığını ifade etti.
Üreticinin önünde yalnızca birkaç günlük süre kaldığını vurgulayan Özsoy, tüccarların henüz ilçeye gelmediğini ve üreticilerin ürünlerini kime satacağını bilmediğini dile getirdi. Özsoy, “Maalesef 2026 kivi sezonuna çok kötü bir şekilde girdik. Geçen yıl ilçemizde 90 gram üzeri kivi 70 TL’den alınırken bu yıl Tarım Kredi 50 TL fiyat açıkladı. İlçede 1.000 tona yakın üretim varken yalnızca 60 ton alım yapılacağı duyuruldu. Çiftçinin yüzde 95’i ortada bekliyor. Yıllardır ilçemize gelen onlarca tüccardan hiçbiri henüz gelmedi. Aramıyorlar, sormuyorlar. Bize telefonla gelen teklifler 35-38 TL seviyesinde. Geçen yılın neredeyse yarı fiyatı. Bugün kivi üreticisinin maliyetini hesapladığımızda kilogram başına 60-65 TL gibi bir rakam ortaya çıkıyor. Üreticiden maliyetinin çok altında ürün alınmak isteniyor” dedi.
“İRAN KİVİSİ BAHANE EDİLİYOR”
İthal kiviye yönelik vergi düzenlemelerinin yerli üreticiyi zor durumda bıraktığını savunan Özsoy, konuyla ilgili Tarım ve Ticaret bakanlıklarına başvurduklarını ancak henüz yanıt alamadıklarını söyledi. İran kivisinin fiyat düşüşüne gerekçe gösterildiğini belirten Özsoy, ithalat vergisinin düşürülmesinin tüccarların elini güçlendirdiğini ileri sürdü.
Özsoy, “İran kivisi gerekçe gösteriliyor. İran’dan ürün girişine ilişkin yasaklar olmasına rağmen kivilerin gümrükten geçtiği söyleniyor. Mevzuatta belirlenen verginin düşürülmesiyle İran kivisinin önü açıldı. Tüccar, ‘İstersem İran’dan getiririm, bu fiyata verirsen ver’ diyerek üreticinin karşısına çıkıyor. Bizim üreticimiz ise geçen yılın yarı fiyatına, üstelik üretim maliyetinin altında ürün satmak zorunda bırakılıyor. Tarım ve Ticaret bakanlıklarına gerekli yazıları yazdık ancak henüz bir dönüş alamadık” diye konuştu.
İthalat vergisinin yeniden düzenlenmesini isteyen Özsoy, 1 Eylül-15 Şubat tarihleri arasında uygulanmak üzere verginin en az 750, mümkünse 1.000 dolara çıkarılması gerektiğini savundu. Bu düzenlemenin önümüzdeki bir iki gün içinde yapılması gerektiğini belirten Özsoy, “Çiftçinin önünde beş gün, en fazla bir haftalık süre var. Bir hafta sonra üretici perişan olacak. Yetkililere sesleniyorum; acil müdahale edin, bekleyecek zamanımız kalmadı” ifadelerini kullandı.
“TARLADA 35 TL, MARKETTE 150 TL”
Üreticinin düşük fiyata sattığı kivinin marketlerde yüksek fiyatlarla tüketiciye sunulmasına da tepki gösteren Özsoy, üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkının araştırılması gerektiğini söyledi. Geçen yıl 70 TL’den alınan kivinin marketlerde 195-200 TL’ye, bazı dönemlerde ise 295 TL’ye kadar çıktığını belirten Özsoy, bu sezon üreticiden 35 TL’ye alınan kivinin raflarda 140-150 TL’den satıldığını kaydetti.
Özsoy, “Üretici bir yıl boyunca emek verdiği ürününü geçen yılın yarı fiyatına satmak zorunda kalırken, bu ürünün ticaretini yapanlar çok daha yüksek rakamlarla satış gerçekleştiriyor. Aradaki farkı kim kazanıyor? Hallerdeki fiyatlar belli, alıcıların teklifleri belli, marketlerdeki fiyatlar belli. Üretici mağdur olurken bu kadar büyük fiyat farkının oluşması kabul edilemez. Binlerce ton kivi ve yüzlerce üretici perişan olmadan yetkililer harekete geçmeli. Üreticiyi tüccarın insafına bırakmayın” dedi.
“GEÇEN YIL 70 TL OLAN KİVİ BU YIL 50 TL’YE DÜŞTÜ”
Kivi üreticisi Ali Osman Ertaş da alım fiyatlarındaki düşüşün üreticiyi çıkmaza sürüklediğini belirterek, yaşanan sorunun temelinde ithalat politikalarının bulunduğunu savundu. İthal kivide uygulanan vergi indiriminin yerli ürünün değerini düşürdüğünü ifade eden Ertaş, tüccarların fiyat vermek için beklediğini ve üreticilerin ürünlerini satmakta zorlandığını söyledi.
Ertaş, “Geçen yıl 70 lira olan kivi bu yıl 50 liraya düştü. Fiyat düşüşünün nedenini biliyoruz. Ticaret Bakanlığı, ithal edilen kivilerde vergiyi yüzde 50 daha azalttı. İran’dan getirilen kiviler nedeniyle Türkiye’de üretilen ürünlerin değeri düştü. Tüccarlar fiyatların daha da düşmesini beklediği için üreticiye teklif vermiyor. Fındıklı’da yalnızca bir şirket alım yapıyor, o da belirli miktarda. Diğer üreticilerin ne yapacağını kimse bilmiyor. Tonlarca kivi elde kaldı. Üretici ürününü nasıl değerlendireceği konusunda belirsizlik yaşıyor” diye konuştu.
“ÜRETİCİ ÖRGÜTLENEREK ÜRÜNÜNE SAHİP ÇIKMALI”
Yaşanan sorunların yalnızca kivi üreticileriyle sınırlı olmadığını belirten Ertaş, üzüm, limon ve sebze üreticilerinin de benzer sorunlarla karşılaştığını söyledi. Üreticilerin örgütlenmemesinin tarım sektöründeki sorunları derinleştirdiğini ifade eden Ertaş, çiftçilerin ortak hareket etmesi gerektiğini vurguladı.
Ertaş, “Çiftçinin elindeki ürünlerde yaşananları biliyoruz. Üzümde, limonda ve sebzelerde de benzer sorunlar yaşanıyor. Kivide de bunun yaşanması şaşırtıcı değil. Bu, örgütsüz bir toplumun sonucu. Sistem, örgütlenemeyen toplumu istediği gibi yönetiyor ve sömürüyor. Umarım üreticiler bu konuda daha fazla örgütlenir ve bilinçlenir. Kiviye ve diğer tarım ürünlerine sahip çıkmak için örgütlü mücadele yürütülmesi gerekiyor” ifadelerini kullandı